Gewoon doen

"No one drop thinks it caused the flood"

Van de week stond de muziek bij mijn wekelijkse sessie conditietraining trommelvliesbeschadigend hard. Toch zei ik er pas na vijf minuten iets van. Toen ik dan eindelijk de stoute schoenen aantrok en de "juf" vroeg de muziek iets zachter te zetten, gingen er zuchten van verlichting en blikken van verstandhouding door de zaal: "Fijn dat je onze gedachten kon lezen!"

Toch apart dat wij (in dit geval) onze oren pijn laten doen omdat we bang zijn dat we de enige zijn die er last van hebben.

Als trainer weet ik maar al te goed dat dit soort processen zich júist in groepen afspelen. Heb je iemand 1:1 dan is de kans dat iemand goed voor zichzelf op komt/ voor zijn eigen mening uitkomt veel groter dan in een groep. Dat is een gegeven waar je als trainer rekening mee kan houden door vooral ook te letten op nonverbale signalen.

Speelt zich in jouw hoofd wel eens het scenario "doe maar gewoon (dan ben je al gek genoeg)" af? Draai het eens om naar "gewoon maar doen"!

"When you do nothing, you feel overwhelmed and powerless. But when you get involved, you feel the sense of hope and accomplishment that comes from knowing you are working to make things better"

Pauline R. Kezer

Beginnen met die free hugs uit het filmpje?

M.

Filmpje door Patapon via Hans en Van impekes

Kun jij de groepsdruk weerstaan?

"Het is niet de taak van anderen om jou aardig te vinden,

dat is de taak van jezelf"

Yolanda Eijgenstein

Heb jij in een groep ook wel eens dingen gezegd of gedaan die je eigenlijk niet wilde of meende?

Groepsdruk kán ernstige vormen aannemen. Denk maar eens aan het Milgram experiment, ontgroeningen, de martelingen in de Iraakse Abu Ghraib-gevangenis ...

Philip Zimbardo* identificeert drie factoren die bepalen of mensen de vage grenslijn tussen goed en kwaad (of beter: acceptabel gedrag en onacceptabel gedrag) overschrijden:

1. conformisme
   "Erbij willen horen" en "angst voor afwijzing" zorgen ervoor dat we soms meegaan met de groep ook al gaat dat tegen ons eigen gevoel in ("Alle anderen deden het ook")
   
   
2. gehoorzaamheid
   Mensen zijn geneigd een autoriteit te gehoorzamen, ook als die iets doet (of hen opdraagt iets te doen) wat tegen hun eigen normen indruist ("Ik deed alleen maar wat mij werd opgedragen")
   
   
3. anonimiteit
   Als je denkt aan de Ku-Klux klan hoef ik dit verder niet uit te leggen ..
   
   

In alle gevallen ontdoen mensen zich van hun eigen verantwoordelijkheid voor hun gedrag. Ze proberen hun gedrag te rechtvaardigen - recht praten wat krom is - om deel uit te maken van iets dat groter is dan henzelf.


Zimbardo geeft 20 tips om groepsdruk te weerstaan. Ik heb ze samengevat onder 3 categorieën

• non-conformisme en ongehoorzaamheid: speel advocaat van de duivel
  
  
• Realiseer je dat ook jij vatbaar kunt zijn voor beïnvloeding (denk je van niet? Kijk dan (weer) eens naar "The Wave"). Alleen dan kun je de signalen (leren) opvangen
  
  
• Ontwikkel je waarnemingsvermogen. Als je vaag voelt dat er iets mis is (in de situatie, het verhaal) speel dan dissident, burgerlijk ongehoorzaam, sta op een "second opinion" en oefen de zin: "daar moet ik nog even over nadenken"
  
  
• Onthoud dat alle ideologieën slechts woorden zijn. Wees achterdochtig tegen de acties die ondernomen zouden moeten worden om die ideologie te ondersteunen. Denk hard na voor je abstracte principes vóór mensen stelt. Stel vragen. Heiligt het doel de middelen? Suggereer alternatieven!
  
  
• Regels zijn bedoeld om gedrag te reguleren. Stel regels en groepscodes zo nodig ter discussie.Wie heeft deze regels gemaakt? Met welk doel? Is het ook voor deze situatie een goede regel? Wat gebeurt er als we de regel overtreden?

• vermijd anonimiteit
  
  
• Benadruk je individualiteit en die van anderen. Zeg luid en duidelijk je naam, maak oogcontact en nodig de ander ook uit om dat te doen
  
  
• Wees alert (en vermijd indien mogelijk) situaties waarin je volledig bent (of wordt) afgesloten van familie en vrienden of onafhankelijke informatie. Dit maakt je ontvankelijk voor beïnvloeding
  

• zelfbeeld en zelfvertrouwen
  
  
• Vraag je af waar jij je identiteit aan ontleent. Als je je zelfbeeld ontleent aan wat anderen van je vinden, aan je bezittingen, aan je omgeving, dan maakt dat je vatbaar voor beïnvloeding. We zijn níet wat we hebben
  
  
• Durf je fouten toe te geven. "Ik had het mis" of "ik heb een vergissing gemaakt" of "ik ben van gedachten veranderd" kunnen voorkomen dat je slecht gedrag probeert te rechtvaardigen en verder gaat op de ingeslagen weg. Ik zeg maar zo:
  Je kunt beter je gezicht verliezen, dan je geweten
  
  

Naarmate je meer van jezelf houdt
voor jezelf kunt blijven denken
het aandurft "to stand out from the crowd"
dan maak je meer kans dat
de geschiedenis zich níet herhaalt


Ik hou van mij. En jij? (van jou dan :-))



M.

Plaatje via

* Bron: In Psychologie magazine van september 2007 staat een artikel over Philip Zimbardo's boek "The lucifer effect. Understanding how good people turn evil".

De X-factor van een online community

Wat bepaalt het succes van een online community vroeg ik me laatst af. En natuurlijk ben ik daar lang niet de enige in.

Ik stel even voorop dat je überhaupt weet van het bestáán van de community, iets met de groepsleden van de community gemeen hebt én er voldoende mensen zijn die lid willen worden. Dan nog moet je je er aan willen (blijven) binden.

Social software is erop gebouwd om groepsinteracties te ondersteunen. Toch betekent dat niet dat iedereen dan ook een woordje meespreekt*. Tot zo ver verschillen virtuele groepsprocessen niet van die van face to face. Participation Inequality is everywhere.

Is het érg dat niet iedereen mee doet? Nee, gelukkig niet.

Sterker nog:

Accepteren dát niet iedereen mee doet, is een vóórwaarde voor succes, stelt Clay Shirky in zijn veel geciteerde artikel "A group is its own worst enemy".

Shirky identificeert een aantal aandachtspunten die vormend zijn voor online communities zoals - bijvoorbeeld - bibliotheek20.ning.com

Komen ze (in mijn eigen woorden):

• Het succes van een community is zo groot als haar zwakste schakel. En dat kan net zo goed de vormgeving en gebruikersvriendelijkheid (techniek) zijn als de inhoud en de sfeer (sociaal)
  
  Nadenkertje: als het netwerk er geregeld uitligt, heeft dat dan invloed op jouw betrokkenheid?
  

• Anonimiteit werkt niet goed in een groepssetting. Wil je een gesprek kunnen voeren dan is "Wie zei Wat Wanneer" een minimum vereiste
  
  Nadenkertje: Vind jij dat anonieme gebruikers evenveel rechten hebben als zij die "met de billen bloot" gaan?
  
  

• All members are equal, but some are more equal than others
  
  
• Een deel van de gebruikers is meer dan gemiddeld betrokken bij het succes van de groep. Dit heet de kerngroep: "de groep binnen de groep die er het meeste toe doet". Een succesvolle community heeft zonder uitzondering een betrokken kerngroep die de boel op orde houdt
  
  
• De kerngroep heeft meer rechten dan de individuele leden, stelt Shirky. Als je dit níet als gegeven accepteert, gaat de community ten onder aan "de tyrannie van het meerderheidsdenken". (Prachtig!)
  
  
• Als een groep samenkomt (ook als dat online is) treden er onmiddelijk groepseffecten op zoals:
  
  
• sociaal (on)gewenst gedrag
  
  Nadenkertje: Accepteer jij een "friend request" van iemand die je niet kent?
  
  
• "social stickiness"
  
  Nadenkertje: Blijf jij plakken op een feestje (in een community) terwijl je het er eigenlijk niet leuk vindt? En wacht jij dan met opstappen tot er iemand anders weg gaat?
  
  
• fasen in groepsvorming** :
  
  
• forming
• storming
  
• norming ("zo doen we het hier")
  
• (en dan pas) performing
• adjourning (weggaan)

Even samenvattend:

Het recept voor een succesvolle community lijkt simpel:

Een goed vormgegeven, gebruikersvriendelijke omgeving met een stevige, actieve kerngroep die realistische verwachtingen koestert. PR-sausje eroverheen en klaar!

Maar is het ook zo simpel? Hoe ervaar jij dit zelf? Ken jij nog ándere succes- of faalfactoren voor community-building? Wat vind jij dé X-factor van een online gemeenschap?

M.

Foto van radertjes via; Cartoon via
* Jan en Edwin blogden eerder over dit thema
** beloof ik later nog eens op terug te komen

Othello's vergissing

"Het was een lastig moment in de cursus. De onrust in de groep was voelbaar. Vooral Simon (de man in het plaatje) leek moeite te hebben om het te volgen".

Wat voor emotie vertoont Simon volgens jou?

En verandert zijn emotie na het lezen van het volgende verhaaltje?

"Simon had zich al niet zo lekker gevoeld toen hij de cursus vanmorgen instapte. In de morgen ging het nog wel, maar nu voelde hij ineens een pijnscheut door zijn hele lichaam trekken".



De manier waarop wij emoties beoordelen, hangt af van de context waarin zij zich aan ons voordoen. Tot zo ver niks aan de hand. Maar wij - de gezichtslezers - zijn er zelf ook érg goed in om de context in te vullen (erbij te verzinnen). En daarmee kunnen we de plank dus flink mis slaan!

Daar is zelfs een naam voor: Othello's vergissing*.

In het toneelstuk Othello van William Shakespeare ziet Othello de angst op het gezicht van zijn vrouw Desdemona ten onrechte aan voor een teken van haar (vermeende) ontrouw. Maar Desdemona is oprecht geschrokken van de onterechte woede van haar man. Othello heeft zijn besluit echter al genomen: hij doodt zijn - onschuldige - vrouw ....

Om een gezichtsuitdrukking zuiver te beoordelen, moeten we onszelf even buiten spel kunnen zetten. Want ons eigenbelang verleidt ons tot het invullen van die context en tot het trekken van conclusies. En die zijn lang niet altijd in ons voordeel, zo leerde ik eens van mijn cursiste Marleen B. (Dank je Marleen :-))

"Jumping to conclusions", zeggen de Engelsen zo mooi.

Hoe kun je dan wél omgaan met onrust, verbeten gezichten, vragende ogen enzovoort? En hoe zet je je eigen emoties daarbij buitenspel?

• Vraag je eerst af of de onuitgesproken emoties jou, de cursist of de groep belemmeren in het leerproces.
• Is het antwoord "NEE", dan hoef je (nog) niks te doen
  
• Is het antwoord "JA" dan zou je het volgende kunnen doen:
  
• Je maakt de emoties bespreekbaar.
  
• Stel je op als een OEN**: Open, Eerlijk en Nieuwsgierig. Zinnen als "Ik heb het idee dat je er even niet helemaal bij bent?" of "Zie ik daar vragende ogen?" geven de cursist de ruimte zijn of haar context bloot te geven. Of er een eigen draai aan te geven.
  
• Je kiest ervoor de emoties (nog) niet bespreekbaar te maken. Hoe?
  
• Gebruik HUMOR! (Trainers én cursisten moeten zichzelf niet al té serieus nemen :-)). Humor is het meest effectief als het past bij de situatie én bij jezelf (grapjes van anderen vertellen werkt meestal niet!) . Valt de grap niet goed, lach dan om jezelf.
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
• Zet de groep even op een ander been (leid ze af). "OK. Korte pauze. Het is blauw en het begint met een L. Wie weet wat het is?"
• Kijk even op je horloge of het misschien tijd is voor een echte break! Soms kun je zo opgaan in je verhaal, dat je vergeet dat cursisten niet kunnen leren als hun maag knort of als hun geest hunkert naar caffeïne. Houd die pauze op tijd! Dat voorkomt wazige blikken die niks met de cursusinhoud te maken hebben (En zorg voor gróte voorraden koekjes!! Dat is even een reminder voor mezelf, want die vergeet ik nogal eens..)
• ..
  

Hoe ga jij om met onbenoemde emoties die leven in de groep?

Ik ben er erg benieuwd naar! Ook als deze blogpost al een week, een maand, drie maanden of ouder is!

M.

* uit de special "Psyche en Brein" nr. 05 van Eos Magazine en Scientific American
** uit het boek "Aan de slag met teamcoaching" van Marijke Lingsma

Simon via
Cartoon via

Digitaal besluitvormingslaboratorium

Heb je je er ook wel eens over verbaasd dat een besluit op de werkvloer lang niet altijd op basis van rationele argumenten wordt genomen? Hoe het toch kan dat er zoveel tijd overheen gaat voordat die afzichtelijke knoop wordt doorgehakt? En waarom er gisteren X werd gezegd, maar vandaag toch Y wordt besloten?

Je staat niet alleen.

"Collectieve besluitvorming is vaak moeilijk, belast veel mensen, kost een hoop tijd, kan veel frustratie opleveren en zelfs ten koste gaan van de gezondheid van werknemers", aldus Ad van Deemen, hoogleraar Beslistheorie aan Radboud Universiteit. De Nijmeegse onderzoeker hoopt meer licht te werpen op collectieve besluitvormingsprocessen in het NSM (Nijmegen School of Management) Decision Lab. Het besluitvormingslab opent op 27 april. De proefpersonen in het lab zullen al hun (onder)handelingen digitaal gaan uitvoeren.

"We bestuderen hoe mensen samenwerken en samenspannen, hoe coalities tot stand komen en hoe conflicten ontstaan. Om dan heel precies te weten welke wegen gevolgd worden en hoe bepaalde voorwaarden die je vooraf of tussentijds stelt de zaak beïnvloeden, moet je alle onderhandelingsverkeer digitaal opslaan om het te kunnen analyseren.”

Wil jij als journalist meekijken met de experimenten? Meld je aan via wetenschapsredactie@communicatie.ru.nl

M.

Cartoon via

Het sluitstuk van de cursus

Instead of focusing on endings,
farewells can be a time to celebrate successes!

Nancy Henry

En dan is het zover: de cursisten en jij gaan ieder hun eigen weg. Einde van het groepsproces. Hoe laat je je cursisten los? Niet zomaar! Ook afscheid nemen van de groep moet zorgvuldig gebeuren. Het bepaalt mede hoe cursisten terugkijken op hun leerervaring.

Hoe kun je afscheid nemen van elkaar en het leerproces? Hieronder een aantal mogelijkheden. Vul gerust aan!

• Goede voornemens*
• Laat cursisten hun goede voornemen formuleren. Om te zorgen dat het voornemen kans van slagen heeft, moet het MAP (Meetbaar, Actief en Persoonlijk) zijn.
  
  • Meetbaar (Controleerbaar. Woorden zoals "iets", "beter", "meer", "vaker", "anders" of "een stukje" zijn dus taboe)
  • Actief (wat ga je wél doen (niet wat ga je niet doen))
  • Persoonlijk (in de ik-vorm)
    
  Laat duo's feedback geven op elkaars voornemen. "Is het wel MAP?", "Hoe ga je ervoor zorgen dat je dit ook echt gaat doen?". Daarna een plenaire bespreking
  
• Visualisatie**
• Deelnemers stellen zich voor dat zij elkaar over een jaar tegenkomen op het station en ze vertellen elkaar hoe zij terugkijken op de cursus. Wat hebben ze vastgehouden? Wat zijn ze weer kwijtgeraakt? Stimuleer de cursisten te overdrijven, uit te vergroten
  
• Brief aan zichzelf**
• Deelnemers schrijven een brief aan zichzelf met hun goede voornemen en doen die in een envelop geadresseerd aan zichzelf. De trainer stuurt deze brief na een aantal weken toe aan de cursist
  
• Schatkist
• Een cursist schrijft op een briefje het belangrijkste dat hij/zij heeft geleerd en gooit het briefje opgevouwen in een "kist". Vervolgens kan iedereen er een briefje uitpakken en vertellen of - en waarom - ze dit leerpunt wel of niet onderschrijven
• Verhaal van cursusbegin tot cursuseind
• Je zit in een kring. De trainer of cursist 1 begint met één zin over het begin van de cursus, cursist 2 haakt aan. Als je bij de laatste cursist bent gekomen is de hele cursus aan bod gekomen.

En dan kun je het niet langer rekken en ....

• Geef je de cursist een cadeautje
• Kies bij voorkeur een cadeautje dat iets te maken heeft met het geleerde. Mijn cadeautjes repertoire tot nu toe: een kaart met daarop een persoonlijke boodschap, koffiebekeronderzetters die in elkaar passen maar ook los te gebruiken zijn, een ballon met tekst en - deze valt in vruchtbare aarde - een chocolade verrassingsei om thuis open te maken (Natuurlijk geef je het cadeautje pas nadat de evaluaties zijn ingevuld. Je wilt niet van omkoperij beticht worden ;-))
• Tracteer je
  
• Geen tijd of budget voor een informele borrel na afloop? Een glaasje Jip en Janneke bubbelchampagne doet ook wonderen!
• Hou je het afscheid open
  
• Voor sommige mensen (of bij sommige curssussen) is het fijner dat het afscheid niet definitief is. Bied dan de mogelijkheid om nog contact op te nemen indien nodig. De praktijk leert dat dit zelden gebeurt, maar het maakt het afscheid makkelijker

Heb je je cursisten losgelaten? Dan is het afkicken geblazen.

Mij helpt het om meteen de volgende dag de factuur te schrijven en de winkel in te gaan om alvast een voorschot te nemen :-)

Hoe kicken jullie af? Ben benieuwd!

M.

* gebaseerd op het boek "Dromen, durven, doen"
** gebaseerd op "Het geheim van de trainer"
*** Plaatje via

Het zwarte schaap met vijf poten

In iedere training is er wel een 'zwart schaap' te herkennen. Het is diegene die het meest afwijkt van de rest.

Wat je ook doet, stoot het zwarte schaap NIET uit. Daar is een aantal redenen voor:

• De groep kan het misschien met je eens zijn, maar de andere kant van dezelfde medaille is dat de groepsleden zich onveilig gaan voelen. Wie weet wacht één van hen wel het hetzelfde lot ...
  
• Het zwarte schaap heeft altijd een boodschap die op dat moment niet gehoord kan of mag worden.

Wat kun je dan wel doen?

Je zet, zoals Karin de Galan het verwoordt, hoe dan ook je professionele liefde aan. Dat wordt een stuk makkelijker als je bedenkt dat iemand zelden een zwart schaap IS, maar zich even als een zwart schaap GEDRAAGT*. Bedenk wat voor boodschap hij of zij toevoegt. Zo kun je zomaar tot de ontdekking komen dat je van doen hebt met een zwart schaap met vijf poten!

Heb je toch nog een appeltje te schillen met het schaap in kwestie, doe dat dan onder vier ogen. Niemand staat graag - en plein public - voor schaap ....

M.

* Bij het uitleggen van "Waarom iemand doet wat hij doet" (attributie theorie) blijken we nogal vaak de fout ingaan. Als iemand zich 'ongewoon' gedraagt, geven we de 'persoonlijkheid' daar - ten onrechte - sneller de schuld van dan 'omgevingsfactoren'.